Share
O psećoj evoluciji – kako i kada je pas postao pas

O psećoj evoluciji – kako i kada je pas postao pas

Čarls Darvin, ali i mnogi drugi naučnici, prirodnjaci i zagovornici teorije evolucije, tvrdili su da današnji psi potiču od divljih pasa koji su posedovali osobine svojstvene Šakalu. Međutim, brojna novija istraživanja provedena od strane raznih timova genetičara i evolucionista, otkrila su nepobitne dokaze koji govore u prilog tvrdnji da je najstariji predak današnjeg psa – vuk.

vuk 03

Pored toga, istraživači evolucije pasa, sa sigurnošću tvrde da su preci pasa, odnosno vukovi, bivali najmanje dva puta pripitomljavani od strane čoveka. Prvo udomaćivanje vuka dogodilo se pre više od 100.000 godina, a ne pre 14.000 godina, kako se na temelju pronađenih arheoloških ostataka do skora mislilo.

Dokaz rodbinske veze po ženskoj grani

Pre desetak godina istraživački tim dr Roberta Vejna prikupio je više od 150 uzoraka vučjeg tkiva sa svih kontinenata. Zatim su ti uzorci upoređivani sa 140 uzoraka tkiva uzetih od sedamdesetak čistokrvnih pasa i mešanaca. Takođe, za upoređivanje su korišćeni i uzorci šakala i prerijskih pasa, koji se u prirodi često pare sa psima i tako utiču na genetski i evolutivni razvoj psa kao životinje.

Rezultati ovog istraživanja pokazali su da su se genetski oblici tipični za psa u preko 20 slučajeve razlikovali od gena šakala i prerijskog psa, dok je razlika između psećih i vučjih gena otkrivena na samo 12 uzoraka. Ovo nedvosmisleno pokazuje da je daleki predak psa bio vuk, odnosno neka njegova vrsta. Takođe je utvrđeno da su se psi razvili iz dve različite vrste vučjih predaka, a jedino logičko objašnjene za to je da je čovek pripitomio dva različita pravuka.

vukovi 01

Pretpostavlja se da tri četvrtine danas poznatih rasa pasa potiču od ženskog pretka i da su svi oni pripitomljeni u isto vreme. Isto tako, utvrđeno je da su se daleki preci pasa čiji su uzorci korišćeni u istraživanju, nakon pripitomljavanja povremeno parili s vukovima.

Međutim, koja vrsta vuka je pseći predak nije se moglo pouzdano utvrditi, pa je pravi predak pasa i dalje ostao nepoznat, a gotovo sigurno je da je ta vučja populacija do danas potpuno izumrla.

Metoda molekularnog sata

Jedan od ciljeva ove studije bio je i da se utvrdi vreme kada je pas udomaćen. Primenjena je tzv. metoda molekularnog sata kojom je utvrđeno da je zasebni ravoj pasa i vukova otpočeo najverovatnije pre 135.000 godina. Ovaj podatak treba prihvatiti s rezervom, jer kako kaže dr Vejn, stepen pouzdanost primenjene metode nije tačno utvrđen. Ono što je izvesno jeste da se domestifikacija desila daleko ranije od 14.000 godina, kao što se to doskora tvrdilo.

Sa ovakvim stavom se slažu i mnogi drugi genetičari. Na primer, Den Bredli, irski ekspert za molekularnu biologiju smatra da je za nastanak toliko velikog broja rasa koliko ih danas ima širom sveta bilo potrebno daleko više vremena od 14.000 godina, obzirom da potiču od istog pretka.

pas

Pas je bio kao vuk ili je vuk bio kao pas?

Metodu molekularnog sata mnogi stručnjaci osporavaju, a među njima prednjače arheolozi. Tako na primer, Ričard Klajn, britanski paleoarheolog kaže kako ne postoji nalaz kostura psa ili bilo koje druge pripitomljene životinje star 100.000 godina.

Vejn, međutim, to objašnjava tvrdnjom da su psi tek pre 14.000 godina počeli da se bitno razlikuju od vuka. Drugim rečima, on smatra da su izraženije promene u kosturu psa usledile tek pošto su ljudi organizovali stalne nastambe kako bi se bavili zemljoradnjom. Od tada pa nadalje, uz ljudske naseobine su pronalaženi kosturi pasa, dok kostura vukova više nije bilo.

Bez obzira na sve dileme o razdoblju pripitomljavanja i pretvaranja zločestog vuka u čoveku odanog domaćeg psa, jedno je sigurno – čovek i pas su od pamtiveka prijatelji i žive zajedno.

Na kraju, vrlo važna je i činjenica da osim pasa postoji još samo jedan jedini sisar koji je u tolikoj meri i u tolikom broju različitih genetskih varijeteta rasprostranjen na ovoj našoj planeti. A to je, naravno, čovek.

pas-covekov-najbolji-prijatelj

 

Autor: Dragan Antić

Media Press